Menzil ve kapasite birlikte düşünülür
Yer pompasında menzil, boru hattı boyunca beton taşınabilen maksimum mesafedir. Kapasite ise saatlik veya dakikalık debi (m³/saat) ile ifade edilir. İkisi birbirini sınırlar: uzun hat debiyi düşürür, yüksek debi kısa hatlarda verimlidir.
Model seçerken hem hedef mesafe hem günlük hacim birlikte değerlendirilmelidir.
Yatay menzil
Çoğu yer pompası 60–100 metre yatay menzilde çalışır. Dirsek sayısı arttıkça efektif menzil kısalır. Geniş yarıçaplı dirsek ve büyük boru çapı menzili korur.
İstanbul'da bahçe içi villa işlerinde 30–50 metre yatay hat yaygındır; menzil sınırı nadiren zorlanır.
Dikey menzil
Yer pompası sınırlı dikey kot çıkarır; genelde üç–dört kata kadar boru uzatması mümkündür. Her kat ek basınç yükü yaratır. Yüksek katlı projelerde sabit pompa veya mobil boom gerekir.
Debi kapasitesi
Yer pompası debisi sabit pompadan düşüktür; saatte 20–40 m³ tipik aralıktır (modele göre değişir). Günlük 80 m³ üzeri sürekli dökümde debi yetersiz kalabilir; mikser bekleme süresi uzar.
- Kısa hat + orta debi: villa, küçük yapı
- Uzun hat: debi düşer, döküm yavaşlar
- Yüksek günlük hacim: sabit pompa değerlendirilmeli
Menzil nasıl artırılır?
Boru çapı büyütme, dirsek azaltma, daha akıcı karışım (slump) ve pompa konumunu değiştirme seçenekleridir. Katalog sınırını zorlamak tıkanıklık riski taşır.
İki yer pompası seri bağlanır mı?
Pratikte nadirdir ve koordinasyon zordur. Menzil yetersizse pompa konumu veya ekipman tipi değiştirilmelidir.
Model seçimi
Yer pompası modelleri debi ve basınç kapasitesine göre ayrılır. Teklif alırken günlük hacim ve maksimum hat uzunluğunu paylaşın; gereğinden büyük model israf, küçük model gecikme yaratır.
Saha ölçümü
Menzil keşifte şerit metre ile ölçülür: mikser noktasından döküm noktasına yatay mesafe + kat sayısı × kat yüksekliği. Dirsek eklemleri için her 90° dönüşe +3–5 metre eşdeğer yük eklenir.
Debi–süre ilişkisi
40 m³ döküm, saatte 30 m³ debi ile teorik 80 dakikada tamamlanır; ancak mikser bekleme, hortum yönlendirme ve kalıp hızı süreyi uzatır. Gerçekçi planlama için %20–30 tolerans ekleyin.
Boru çapı etkisi
Standart 100 mm boru çoğu yer pompası işinde yeterlidir. Daha küçük çap menzili kısaltır; daha büyük çap ağırlık ve montaj zorluğu ekler.
Villa örneği: 4 kat, 45 m yatay
Bahçe girişinden döşeme noktasına 25 m, dört kat dikey toplam 12 m; dirseklerle birlikte efektif menzil 45–50 m. Çoğu yer pompası bu profilde rahat çalışır. Beşinci kat veya 60 m üzeri yatay mesafede kapasite sınırı zorlanır.
Kapasite planlama formülü
Günlük hacim ÷ çalışma saati = gerekli ortalama debi. Örnek: 48 m³ ÷ 6 saat = 8 m³/saat minimum. Yer pompası bu debiyi karşılıyorsa uygundur. Mikser aralığı ve hortum yönlendirme süresi tolerans ekler.
Ek not
Teklif alırken maksimum hat uzunluğunu metre cinsinden yazın; operatör uygun modeli önerir. Dirsek sayısını ve kat yüksekliğini de belirtin; efektif menzil buna göre hesaplanır. Şüpheli durumlarda mutlaka saha keşfi isteyin.
Sık sorulan sorular
Menzil nasıl artırılır?
Boru çapı, dirsek sayısı, karışım ve pompa konumu optimize edilir. Sınır aşılmamalıdır.
İki yer pompası seri bağlanır mı?
Nadiren; operasyonel zorluk yüksektir. Alternatif ekipman veya güzergâh değişikliği tercih edilir.
Kapasite yetersizse ne olur?
Döküm yavaşlar, mikser bekler, bekleme ücreti doğabilir. Yüksek hacimde sabit pompa veya daha büyük ünite gerekir.
Özet: Kot ve metraj bilgilerinizi paylaşırsanız menzil ve kapasite uygunluğunu birlikte kontrol ederiz.